Vogels verjagen met laser werkt, en dat is gemeten. Vogels zien een felle stip die over de grond op ze afkomt als een naderend roofdier en vliegen op. Er komt geen geluid, net of gif aan te pas, en de straal raakt de dieren niet. De laser is in een paar seconden klaar voor gebruik, en vanaf één plek bereik je een heel erf, dak of perceel.

Bij ganzen is het effect goed onderzocht. Onderzoekers van Aarhus University zetten 1.206 keer een handlaser in op groepen ganzen op grasland: 70% van de groepen was binnen 1 minuut weg en 98% binnen 5 minuten, zonder toenemende gewenning. Ook het gras liet het verschil zien. Op de percelen met laser lagen volgens de studie in Wildlife Biology ruim zeven keer minder ganzenkeutels (0,44 tegen 3,30 per proefvlak) en was het gras 7,1 cm hoog, tegen 3,8 cm zonder laser. De ganzen graasden dus ergens anders.

Ook in Nederland is het gemeten. Wageningen Bioveterinary Research zette een automatische groene laser in bij de uitloop van een pluimveebedrijf in Noord-Nederland. In december en januari daalde het aantal bezoeken van wilde vogels daar met 98,2%, van 3,51 naar 0,064 vogels per dag (Scientific Reports, 2021).

Het verschil met vogelverschrikkers, linten of plastic roofvogels is dat die stilstaan. BIJ12, het kennisinstituut dat voor de provincies faunaschade afhandelt, geeft de handlaser in zijn preventiekit tegen ganzenschade de effectiviteit “Hoog”. Vogelverschrikkers krijgen daar “Gemiddeld”, omdat vogels er snel aan wennen.

Bedrijfsdaken, schoorstenen en zonnepanelen. Kauwen nestelen in boomholtes, gaten in muren, onder dakpannen en in schoorstenen, volgens de vogelgids van Vogelbescherming. Ze broeden van april tot in juni, graag in losse kolonies, en vormen in de winter grote groepen op het platteland. Duiven landen op dakranden en zonnepanelen.

Platte daken, havens en bedrijfsterreinen. Meeuwen broeden op platte daken met grind of sedum, omdat hun broedplekken in de duinen ongeschikt zijn geraakt, schrijft Vogelbescherming. Ze komen ook af op afval en voer; gesloten vuilnisbakken en niet voeren helpen, adviseert Vogelbescherming. Voor havens en bedrijfsterreinen met platte daken en afvalcontainers geldt hetzelfde, en ook duiven blijven rondhangen waar etensresten liggen.

Pluimveebedrijven: erf en uitloop. De uitloop van een pluimveebedrijf trekt wilde vogels. Juist daar mat Wageningen Bioveterinary Research de daling van 98,2% met een automatische laser.

Agrariërs en fruittelers: grasland, akker en boomgaard. Ganzen grazen op grasland, en houtduiven, kraaien en spreeuwen vallen in op gewassen, zaaigoed en fruit. Zo raakt een deel van de oogst beschadigd. Volgens de schadecijfers van BIJ12 steeg de uitgekeerde tegemoetkoming voor faunaschade van € 22,9 miljoen over schadejaar 2016 naar € 92,2 miljoen over schadejaar 2025, ongeveer vier keer zoveel. De grauwe gans was goed voor € 46,4 miljoen daarvan, de houtduif voor € 10,8 miljoen (BIJ12).

Staat jouw overlastgever er niet tussen? Halsbandparkieten, roeken, tortels en ooievaars benader je op dezelfde manier: stip ernaast, rustig naar de dieren toe bewegen en dat de eerste weken dagelijks herhalen. Hoe snel vogels een andere plek opzoeken, verschilt per soort.

Dieper per soort. Voor de soorten die het vaakst voor overlast zorgen staat de volledige aanpak op een eigen pagina, met de tijden, het seizoen en wat je er per plek naast nodig hebt: duiven verjagen, kraaien en kauwen verjagen, meeuwen verjagen, ganzen verjagen, spreeuwen verjagen.

Meestal werkt dus een combinatie. Haal eerst weg wat vogels trekt, sluit vaste landingsplekken fysiek af en gebruik de laser voor open terrein en groepen die je niet kunt afschermen, zoals ganzen op grasland, kauwen op een erf of meeuwen die een dak verkennen.

Richten en bewegen

1. Richt de straal op de grond of een vaste ondergrond bij de vogels, zoals gras, dakpannen of een oever. Kies een matte ondergrond: glas, water en zonnepanelen weerkaatsen de straal. Houd de stip laag op de ondergrond, dus niet op de vogels zelf en uit de buurt van mensen en voertuigen.
2. Beweeg de stip rustig naar de vogels toe. De naderende beweging laat ze opvliegen; een paar seconden per keer is genoeg.
3. Herhaal dit de eerste weken dagelijks en wissel het moment en de richting af.

Het juiste moment

Verjagen ging 's ochtends en 's avonds sneller dan midden op de dag, zag Aarhus University bij ganzen. In dezelfde studie nam de werking duidelijk af rond 400 m bij zon en rond 800 m bij bewolking, dus op een grijze dag reik je ongeveer twee keer zo ver. BIJ12 noemt om dezelfde reden de ochtend- en avonduren en donkere dagen, en minder de zonnige uren.

Ook het seizoen telt. In de landelijke praktijkproef van BIJ12 in 2016 en 2017 beperkten lasers de zomerschade van ganzen aan grasland, maar in de winter was er geen vermindering, meldde Nieuwe Oogst. Tegen ganzen zet je de laser dus vooral in de zomer in; in de winter heb je meer nodig.

Volhouden in de eerste weken

Vogels die consequent verjaagd worden, blijven vaak weg en zoeken een andere plek op. In de proef van Wageningen Bioveterinary Research daalde het vogelbezoek met 98,2% en trad in 28 dagen geen gewenning op. In de proef van Aarhus University lagen op de laserpercelen zeven keer minder ganzenkeutels dan op de controlepercelen: de ganzen graasden elders.

Regelmatig herhalen in de eerste periode hoort er dus bij: zet de laser de eerste weken dagelijks in, op de momenten dat de vogels invallen. Haal ondertussen weg wat ze aantrekt, zoals voer en open afvalbakken.

Hoe groot het effect is, verschilt per vogelgroep: